De tenor en de stad
Caruso en Sorrento
Enrico Caruso, de tenor uit Napels, en zijn laatste zomer bij Sorrento, plus het lied van Lucio Dalla dat voortkwam uit een hotelkamer boven de zee.
Reserveer uw plaatsen ↗De tenor uit Napels
Enrico Caruso werd geboren in Napels op 25 februari 1873 en stierf daar op 2 augustus 1921, op 48-jarige leeftijd. Hij werd de dag na zijn geboorte gedoopt in de kerk naast het huis van zijn familie aan de via Santi Giovanni e Paolo. Hij wordt algemeen erkend als de vooraanstaande tenor van de 20e eeuw en als de eerste internationale opnamester, met ongeveer 250 commerciële opnamen gemaakt tussen 1902 en 1920. Zijn carrière bracht hem naar de Metropolitan Opera in New York, waar hij 863 optredens verzorgde, maar hij bleef een Napolitaan die de liederen van zijn geboortestad als toegiften zong.
De stem op de plaat
Caruso en de grammofoon bevorderden elkaar. Zijn 12-inch platen waren beperkt tot ongeveer vier en een halve minuut, dus de aria's die hij opnam werden gekozen of ingekort om te passen. Zijn opnamen van Vesti la giubba uit 1902, 1904 en 1907 behoorden tot de bestverkochte platen van het 78-toeren tijdperk. Een tenor in een concertzaal in Sorrento werkt in een traditie die Caruso mede vormgaf: één stem, een kort beroemd stuk en een publiek dat de melodie kent.
De laatste zomer
Na een ernstige ziekte in New York zeilde Caruso eind mei 1921 naar Italië om te herstellen. Volgens zijn vrouw Dorothy leek hij in Napels en Sorrento op te knappen en kwam hij aan. In juli drongen vrienden er bij hem op aan om vermoeiende uitstapjes te maken in het hete weer, en de koorts stak weer de kop op. Op 31 juli verliet zijn gezelschap Sorrento voor een kliniek in Rome, maar tegen de tijd dat ze Napels bereikten, was hij ernstig ziek. Twee dagen later overleed hij in Hotel Vesuvio in Napels. De koning van Italië, Victor Emmanuel III, opende de Koninklijke Basiliek van San Francesco di Paola voor zijn begrafenis, die door duizenden werd bijgewoond.
Een hotel boven de zee
Het Excelsior Vittoria hotel staat op de klif boven het water in Sorrento. Volgens het verhaal van het lied Caruso verbleef singer-songwriter Lucio Dalla daar, toevallig in precies de kamer waar Caruso enige tijd had doorgebracht kort voor zijn dood. De eigenaren vertelden hem over de laatste dagen van de tenor, en over zijn passie voor een van zijn jonge vrouwelijke studenten, en het verhaal gaf Dalla het idee voor het lied.
Het lied
Caruso werd in de jaren tachtig geschreven door Lucio Dalla en opgedragen aan de tenor. Het vertelt over een man die op het punt staat te sterven en in de ogen kijkt van een meisje dat hem dierbaar was, en de tekst bevat subtiele verwijzingen naar mensen en plaatsen uit Caruso's leven. Sorrento verschijnt als Surriento, de Napolitaanse naam, een verwijzing naar Caruso's frequente bezoeken aan het kuststadje. Het refrein is gebaseerd op Dicitencello vuje, een Napolitaans lied dat in 1930 werd gepubliceerd. Dalla's eigen video voor het lied werd opgenomen in de Caruso Suite van het Excelsior Vittoria hotel.
Na Dalla
Andere zangers namen het lied op. Luciano Pavarotti coverde het in 1989 op zijn album Tutto Pavarotti, en de versie van Florent Pagny uit 1996 bereikte nummer twee in Frankrijk. Na Dalla's dood kwam het lied in de Italiaanse singleschart en piekte op nummer twee. Een lied geschreven in een hotelkamer in Sorrento voor een Napolitaanse tenor is een standaard geworden voor tenoren in het algemeen, en daarom duikt het op in een programma dat met opera begint.
Waar het past in het concert
Caruso behoort tot de liederen die genoemd worden voor de tweede helft van het concert in Sorrento, naast 'O sole mio, Torna a Surriento en Funiculì funiculà. Het programma kan veranderen, dus het is een waarschijnlijk stuk en geen belofte. Als u het hoort, bent u dicht bij de klif en het hotel dat er de inspiratie voor vormde, het soort lokaal detail dat een concert in Sorrento kan bieden en een stadionconcert niet. Luister naar de Napolitaanse woorden in het refrein, die binnen het standaarditaliaans vallen.
Bronnen