Tenor i miasto
Caruso i Sorrento
Enrico Caruso, tenor z Neapolu, i jego ostatnie lato w pobliżu Sorrento, a także piosenka Lucio Dalli, która powstała w pokoju hotelowym nad morzem.
Zarezerwuj miejsca ↗Tenor z Neapolu
Enrico Caruso urodził się w Neapolu 25 lutego 1873 roku i tam zmarł 2 sierpnia 1921 roku w wieku 48 lat. Został ochrzczony dzień po narodzinach w kościele obok rodzinnego domu przy via Santi Giovanni e Paolo. Powszechnie uznaje się go za najwybitniejszego tenora XX wieku i pierwszą międzynarodową gwiazdę nagraniową, z około 250 komercyjnymi nagraniami dokonanymi w latach 1902–1920. Jego kariera zaprowadziła go do Metropolitan Opera w Nowym Jorku, gdzie wystąpił 863 razy, ale pozostał neapolitańczykiem, który na bisy śpiewał pieśni swojego rodzinnego miasta.
Głos na nagraniu
Caruso i gramofon promowali się nawzajem. Jego dwunastocalowe płyty były ograniczone do około czterech i pół minuty, więc arie, które nagrywał, były wybierane lub skracane, by się zmieściły. Jego nagrania Vesti la giubba z 1902, 1904 i 1907 roku należały do najlepiej sprzedających się płyt ery 78 obrotów. Tenor w sali koncertowej w Sorrento kontynuuje tradycję, którą Caruso w dużej mierze ukształtował: jeden głos, krótki słynny utwór i publiczność, która zna melodię.
Ostatnie lato
Po poważnej chorobie w Nowym Jorku Caruso wyruszył do Włoch pod koniec maja 1921 roku, aby dojść do siebie. Według jego żony Dorothy, w Neapolu i Sorrento wydawał się wracać do zdrowia i przybrał na wadze. W lipcu przyjaciele namówili go na męczące wycieczki w upalną pogodę i gorączka powróciła. 31 lipca jego świta opuściła Sorrento, kierując się do kliniki w Rzymie, ale gdy dotarli do Neapolu, był już ciężko chory. Dwa dni później zmarł w Hotelu Vesuvio w Neapolu. Król Włoch, Wiktor Emanuel III, otworzył Królewską Bazylikę San Francesco di Paola na jego pogrzeb, w którym uczestniczyły tysiące osób.
Hotel nad morzem
Hotel Excelsior Vittoria stoi na klifie nad wodą w Sorrento. Według opowieści związanej z piosenką „Caruso", zatrzymał się tam piosenkarz i kompozytor Lucio Dalla — przypadkiem w tym samym pokoju, w którym Caruso spędził nieco czasu na krótko przed śmiercią. Właściciele opowiedzieli mu o ostatnich dniach tenora i o jego namiętności do jednej z jego młodych uczennic, a ta historia podsunęła Dalli pomysł na piosenkę.
Piosenka
„Caruso" została napisana przez Lucia Dallę w latach osiemdziesiątych XX wieku i zadedykowana tenorowi. Opowiada o człowieku bliskim śmierci, który patrzy w oczy dziewczyny, która była mu droga, a jej tekst zawiera subtelne odniesienia do osób i miejsc z życia Caruso. Sorrento pojawia się jako Surriento, jego neapolitańska nazwa, przywołując częste wizyty Caruso w tym nadmorskim miasteczku. Refren oparty jest na „Dicitencello vuje", neapolitańskiej pieśni opublikowanej w 1930 roku. Teledysk Dalli do tej piosenki został nakręcony w Caruso Suite hotelu Excelsior Vittoria.
Po Dalli
Piosenkę podjęli inni wykonawcy. Luciano Pavarotti nagrał ją w 1989 roku na albumie Tutto Pavarotti, a wersja Florenta Pagny'ego z 1996 roku dotarła do drugiego miejsca we Francji. Po śmierci Dalli piosenka weszła na włoską listę singli i osiągnęła drugie miejsce. Piosenka napisana w pokoju hotelowym w Sorrento dla neapolitańskiego tenora stała się standardem dla tenorów w ogóle — dlatego pojawia się w programie, który zaczyna się od opery.
Gdzie mieści się w koncercie
„Caruso" należy do utworów zapowiedzianych na drugą część koncertu w Sorrento, obok „'O sole mio", „Torna a Surriento" i „Funiculì funiculà". Program może się zmienić, więc to prawdopodobny utwór, a nie obietnica. Jeśli go usłyszysz, będziesz niedaleko od klifu i hotelu, które go zainspirowały — to właśnie taki lokalny szczegół, jaki może zaoferować koncert w Sorrento, a jakiego nie da koncert na stadionie. Wsłuchaj się w neapolitańskie słowa w refrenie, które mieszczą się w standardowym włoskim.
Źródła